Gunstig inspectieverslag vrijheidsbeperkende maatregelen voor onze dienst kinder- en jongerenpsychiatrie 

Vrijheidsbeperkende maatregelen zijn en blijven een actueel thema binnen de geestelijke gezondheidszorg in het algemeen en in de kinder- en jeugdpsychiatrie in het bijzonder. Uit ons inspectierapport blijkt dat wij binnen de cluster Spika (voor kinderen en jongeren van 6 tot 17 jaar) gedurende de voorbije jaren ingezet hebben op preventie via het beperken van leefregels, het ontwikkelen en hanteren van signaleringsplannen, de vorming van (nieuwe) medewerkers en het hanteren van incidentanalyses. Ook onze inzet op een duidelijk afzonderings- en separatiebeleid via heldere procedures werd aangestipt als een sterk punt. Ten slotte scoorden we goed in het verzamelen van de cijfergegevens vrijheidsbeperkende maatregelen en analyseren ervan.

De inspectieronde van 2017  richtte zich vooral op de vrijheidsbeperkende maatregelen ‘op de kamer separeren’, ‘afzonderen in een afzonderingsruimte’ en ‘fixeren’. Ze werden beoordeeld in het licht van een preventie-  en verbeterbeleid. Bij dit laatste kwamen onder andere de leefregels, de contacten met de buitenwereld en betrokkenheid van patiënten en context aan bod. Ook keek men naar het agressiebeleid (preventie- en verbeterbeleid).

Als cluster en bij uitbreiding als psychiatrisch centrum zijn we tevreden dat de inspectie onze inspanningen opmerkte. Onze ontwikkelde visie vormt elke dag de basis van ons handelen (zie visietekst afzonderen). Kinderen en jongeren in opname verblijven tijdelijk in de psychiatrie en worden door hun context (ouders, instelling, jeugdrechter…) tijdelijk overgedragen aan de zorgen van een behandelend team. Als team zijn wij voor de jongere enerzijds ‘behandelaar’, maar anderzijds ook ‘vervangend opvoeder’. Vrijheidsbeperkende maatregelen  moeten daarom steeds therapeutisch, maar anderzijds ook orthopedagogisch verantwoord zijn.  We streven ernaar zo weinig mogelijk gebruik te maken van die vrijheidsbeperkende maatregelen. Toch zijn we er ons van bewust dat er soms situaties ontstaan waarbij we genoodzaakt zijn om ze toe te passen ter bescherming van het kind of de jongere en/of anderen en de fysieke en/of psychische integriteit te waarborgen. We hanteren steeds de principes van proportionaliteit en subsidiariteit waarbij we steeds zoeken naar de minst ingrijpende maatregel.

Zoals in alle inspectierapporten waren er ook hier werkpunten. Het beter betrekken van patiënten en familie/naasten in het beleid, hen beter informeren rond dit thema en mee laten evalueren door bevragingen loopt als een rode draad door onze verbeterpunten. Hoewel wij alle jongeren en ouders van bij intake, over opname tot ontslag via gezinsgesprekken betrekken in het formuleren van de hulpvraag en de doelstellingen en de evaluatie ervan, lijkt dit anders binnen het rapport. Mogelijks heeft dit te maken met het feit dat er geen expliciete neerslag van te vinden is in het dossier. Daarnaast wordt er in sommige teams geëxperimenteerd met het betrekken van de patiënt in de multidisciplinaire teambespreking.

Toch beschouwen we dit item als een aandachtspunt waar we mee aan de slag willen gaan.

Het ontwerpen en afnemen van een patiëntentevredenheidsbevraging en een tevredenheidsbevraging van de ouders in de zomer 2017 zijn daar een voorbeeld van. Ook hebben we onze visie en procedures rond vrijheidsbeperkende maatregelen afgetoetst bij enkele jongeren die in opname geweest zijn en hier uiteenlopende ervaringen mee gehad hebben. Wat betreft de bedenkingen rond de infrastructuur: deze zijn we momenteel aan het bekijken waarbij een nieuw project rond het ontwikkelen van een ‘comfort garden’ in de startblokken staat.

De inspectie beschouwen we als een spiegel die de overheid ons voorhoudt en die ons – naast het benoemen van onze sterke punten - een extra stimulans geeft om op bepaalde thema’s in te zetten.

Het volledige verslag kan je hieronder downloaden.

Heb je nog vragen of wens je meer informatie ?
Contacteer Jaak Poncelet (jaak.poncelet@asster.be, algemeen directeur),  Kris Lemmens (kris.lemmens@asster.be, zorgmanager Spika) of Jan De Corte (jan.decorte@asster.be, beleidsarts Spika).

>> Bekijk hier ook de getuigenis van een jongere.